بعلاوه٬ وقتی که حجاب ابهامات احتمالی گذشته به کنار زده میشود٬ ما خود را در اوائل قرن دوم پیش از میلاد و شاهد کوشهای شجاعانه گروه کوچکی از یهودیان می یابیم٬ که می کوشند تا در برابر حمله ای که به منظور از بین بردن دین ایشان صورت می گیرد مقاومت کنند. (( حشمونایی ها علیه سپاهیان سوریه به مبارزه برخاستند٬ زیرا آنتیوخوس اپیفانس Antiochus Epiphanes جرات کرده بود بدیشان فرمان دهد که به احکام دینی یهود تجاوز کنند٬ بدین نیت که شاید ایشان تورات را فراموش کنند و همه فرمانهای آنرا دگرگون سازند. )) ( مکابیان٬ قسمت اول٬ فصل ۱ ٬ بند ۴۹ ). هنگامی که (( متتیا )) Mattathias پرچم عصیان را برافراشت چنین اعلام داشت: (( هر آن کسی که غیرت تورات دارد و عهد آن را به جا می آورد٬ مرا پیروی کند )) ( ماخذ فوق٬ فصل ۲ ٬ بند ۲۷ ). او پیش از مرگ به پسرانش چنین اندرز داد: (( دلیر باشید و خود را نشان دهید که مردان تورات هستید )) ( ماخذ فوق ٬ بند ۶۴ ).

از این رو می بینیم که بدون تردید٬ در اوائل قرن دوم پیش از میلاد٬ تورات دست کم در میان یک طبقه از یهودان سخت ریشه دوانیده بود. اگر مجرائی نبوده باشد که دانش تورات به وسیله آن مجرا از قرن پنجم پیش از میلاد٬ یعنی از زمانی که (( عزرا ))٬ در آن می زیست٬ به یهودیان دوران های بعد برسد٬ پس چگونه میتوان علاقه زوال ناپذیر به تورات را به اسباب امتیاز و سربلندی (( حشمونایی )) ها شد توجیه کرد؟ حقایق معلوم تاریخی به طور مسلم ثابت میکنند که مجمعی از دانشمندان که آن را (( مجمع کبیر )) می نامیدند وجود داشته است. اگر چنین باشد٬ احتمال آن می رود که اکثر اعضای آن از میان طبقه (( سوفریم )) ( کاتبان ) انتخاب شده باشند. زیرا کاتبان برای وظایفی که بر عهده (( مجمع کبیر )) محول بود٬ بیش از هر کس دیگر واجد شرایط بودند. ( از (( کنست هگدولا )) و (( سوفریم )) در میدارش تنحوماقسمت (( بشاح )) بند ۱۶ سخن به میان آمده است. یک روایت میگوید که (( مجمع کبیر )) دارای یکصدوبیست عضو بود. ( مگیلا ٬ ۱۷ ب ) و دلیل انتخاب این تعداد را میتوان از این حقیقت تاریخی دریافت که: (( داریوش مصلحت دانست که بر کشور خویش یکصدوبیست استاندار بگمارد )). ( دانیال ۶: ۱ ).